IJZER of STAAL?

IJZER of STAAL, toepassing in de scheepsbouw.

Zoals we allen wel weten bestond IJZER al in de prehistorie. Er is zelfs een periode die wordt aangeduid als IJZERTIJD, deze begon 800 voor Christus. Vele voorwerpen en gereedschappen werden van ijzer gemaakt.

IJzer werd gemaakt door ijzererts te smelten in een smeltkroes. IJzer was een vrij zacht materiaal (zelfs zachter dan brons) dat zich gemakkelijk liet smeden en wellen. (wellen is lassen terwijl men het ijzer samensmeedt, als het ijzer witheet, maar nog niet vloeibaar is)

En hoewel ijzer al heel lang bestond, bouwde men schepen tot 1870 uitsluitend in hout. Losse delen zoals beslag en nagels waren wel uit ijzer gesmeed.

Langzamerhand kreeg men het proces beter onder controle waardoor men een vrijwel continu smeltproces kon realiseren. Hierdoor werd het mogelijk om ook plaatmateriaal uit ijzer te produceren/te walsen. Het zogenaamde Puddelijzer.

Puddelijzer had een matige onregelmatige, weinig homogene kwaliteit met aanwalsfouten en verontreinigingen in het plaatmateriaal. Vaak kwam dat bij de verwerking al tot uiting, Voordeel van dat ongeleerd ijzer was wel dat het zich makkelijk liet vormen en minder snel oxideerde.

Door toevoegingen en betere smeltovensystemen ontstond de “legering” STAAL daardoor werd de kwaliteit veel beter, taaier en ook sterker. Tegenwoordig wordt staal gemaakt door middel van het Oxystaal proces, nog beter te beheersen en bovendien veel goedkoper in vergelijking tot het Siemens Martin staal.

Over tot +- in 1900 gebouwde schepen, mogen wij spreken van IJZEREN schepen, omdat er toen nog gebruik gemaakt werd van ONGELEGEERD IJZER. Maar na 1900 gebouwd moeten wij spreken van STAAL (een legering) omdat er toen geen ongeleerd ijzer meer werd geproduceerd.

Meer weten? geef u dan per email op voor een praktijk-dag in 2022. Op meerdere datums worden praktijk zaterdagen georganiseerd op Vaders Museale Schuitenhelling te Broek op Langedijk. U kunt aangeven welk scheepsbouw onderwerp uw belangstelling heeft en voorkeur voor een datum. Deelname is kosteloos.